موسسه انتظام به منظور ساماندهي شرکتهاي مراقبتي و حفاظتي و ساماندهي تجهيزات دفاع شخصي در پليس پيشگيري راه اندازي شده است. موسسه اي که امروز به عنوان مهمترين مرکز در نظم بخشي شناخته مي شود.  خبرگزاري مهر در اين ارتباط با سرهنگ ناصر سيفيان رئيس مرکز موسسه انتظام به گفت وگو نشسته است که در ادامه مي خوانيد.
در حال حاضر چه تعداد موسسه حفاظتي در کشور فعال است و وظيفه اين موسسات چيست؟
هم اکنون 510 موسسه خدمات حفاظتي و مراقبتي در کشور به منظور ساماندهي و قانونمند کردن امور نگهباني و پيشگيري از وقوع جرم و تعرض به اماکن و رده هاي حفاظتي در کشور فعال هستند که با بکارگيري نيروهاي آموزش ديده و تاييد صلاحيت شده برابر قانون تجارت، کار و امور اجتماعي و آيين نامه هاي اجرايي نيروي انتظامي انجام وظيفه مي کنند.
فعاليت اين مراکز به سه قوه ابلاغ شده است که براساس اصل 44 قانون بخشي از وظايف خدمات حفاظتي - مراقبتي که فاقد رده حفاظتي است به موسسه هاي خصوصي که از 5 تا 7 نفر از افسران عالي رتبه نيروهاي مسلح هستند و تحت نظارت کنترل نيروي انتظامي فعاليت مي کنند واگذار شود. هم اکنون سي هزار نفر در قالب موسسات مشغول نگهباني به صورت صف و ستاد هستند در حالي که ظرفيت هاي بالايي براي جذب اين گونه موسسات وجود دارد و در برنامه پنجم توسعه تا صدهزار نفر نيرو در نظر گرفته شده است.
افراد و سازمانهايي که از اين موسسات استفاده کرده اند امنيت آنها صددرصد برقرار شده و مردم نيز درصد بالايي از اين مراکز رضايت دارند.
وظيفه نگهبانان محله چيست و چه آموزش هايي مي بينند؟
باتوجه به اينکه افراد قبل از ابلاغ نيز به عنوان ناتوري، شبگرد و نگهبان محله شناخته شده بودند، به عنوان نگهبان محله معرفي شدند. يکي از اقداماتي که اين افراد انجام مي دهند حفاظت از مراکز مسکوني و مراکز تجاري و صنعتي است که تحت نظارت و کنترل کلانتري محل قراردارند. نگهبان هاي محله اولين لايه پيشگيري از وقوع جرم هستند ضمن اينکه اين افراد پل ارتباطي ميان کلانتري و محل به شمار مي‌روند. عوامل کلانتري در محل فعاليت اين افراد حاضر و آنها را تحت پوشش و پشتيباني قرار مي دهند.
براساس  ماده 19 آيين نامه اجرايي 122 برنامه چهارم در هر استان يک آموزشگاه که زير نظر موسسه انتظام قرار دارد با سرفصل هاي آموزشي  نيروي انتظامي و نظارت ما به فعاليت مي پردازد. نگهبانان محله نيز 64 ساعت آموزش از جمله 38 ساعت آموزش نظري شامل گزارش نويسي، قانون حمايت از شهروندان و نحوه برخورد با مجرمان و افراد مشکوک را به همراه پيشگيري از سرقت آموزش مي بينند. در 26 ساعت آموزش عملي نيز اطفاي حريق، امداد و نجات و دفاع شخصي را که طي ده روز آموزش داده مي شود، فرا مي گيرند. اين افراد پس از آزمون با مدارکي که از سوي مرکز انتظام صادر مي شود وارد عرصه کار مي شوند.
چه تعداد از اماکن و محلات توسط نگهبان ها کنترل مي شود؟
هم اکنون 2 هزار و 940 نقطه از کشور طريق مشارکت مردمي براي تامين امنيت در اختيار نگهبان‌هاي محله قرار دارند و از طريق موسسه‌هاي امنيتي و حفاظتي کنترل مي‌شوند.
چه نظارتي روي شرکت هاي حفاظتي قرار دارد؟
 در تمامي استان‌ها همانند مرکز، دواير موسسه انتظام تعريف شده است و آنها موظف به بازرسي، نظارت و کنترل موسسات هستند. براساس ماده 29 آيين نامه اجرايي کلانتري‌ها وظيفه کنترل اوليه و مداوم از اين شرکت‌ها را داشته و تحويل و انتقال متهمان و مظنونين توسط کلانتري انجام مي‌شود. ضمن اينکه کلانتري‌ها حمايت‌ها و پشتيباني لازم را از نگهبان‌ها در راستاي اجراي ماموريت‌ها انجام مي‌دهند. هم اکنون به شرکتهاي غيرمجاز براي رفع نواقص مهلت داديم تا اگر خارج از چارچوب کار مي‌کنند خود را با شرايط قانوني تطبيق دهند در غير اين صورت به نيروي انتظامي وظيفه داده شده تا از فعاليت آنها جلوگيري کند. با هماهنگي دادستاني کشور و از طريق اداره اماکن با شرکت هاي غيرمجاز برخورد و آنها پلمپ مي‌شوند.
مهمترين کشفيات نگهبانان محله چيست؟
در سال 90 نسبت به سال 89 ، 24 درصد رشد جمعي در 15 آيتم از جمله همکاري در کشف اموال مسروقه،‌ همکاري در کشف خودروي مسروقه، دستگيري معتادان تابلو و اراذل و اوباش داشتيم. در سال 89 هزار و 92 اراذل و اوباش با همکاري نگهبانان محله دستگير شدند که اين آمار با رشد 8 درصدي به هزار و 185 نفر در سال گذاشته رسيد. همچنين ميزان همکاري در دستگيري سارقان در سال 89 ، 858 نفر بود که در سال گذشته با رشد 29 درصدي به هزار و 103 نفر رسيد. اين در حالي است که سال گذشته با همکاري اين افراد 988 نفر معتاد تابلو شناسايي و دستگير شدند.
تجهيزات دفاع شخصي با چه شرايطي واگذار مي شود؟
 برابر ابلاغ مصوبه پانزدهم مهر سال 86 شوراي امنيت کشور و دستورالعمل ابلاغي به نيروي انتظامي تهيه، توزيع و مجوز صدور استفاده شخصي از افشانه اشک آور و شوکر بر عهده نيروي انتظامي است.  گسترش شهرها و تغيير جرايم و ساماندهي و سازماندهي تجهيزات دفاعي و جلوگيري از فروش قاچاق آن و خطراتي که استفاده از اين تجهيزات به وجود مي‌آ‌ورد باعث شد تا چارچوب قانوني براي اين موضوع تهيه شود.
هم اکنون پس از بررسي‌هاي لازم براي صنف‌هاي خاص که داراي تهديدات خاص هستند همانند جامعه پزشکي، ‌پرستاري، وکلا، زرگرها، داروخانه‌‌ها و صراف‌ها مجوز تجهيزات دفاع شخصي صادر مي‌شود. همچنين داروخانه‌ها به ويژه داروخانه‌هاي شبانه روز که بيشترين معضل را با افراد لاابالي همچون معتاداني که براي گرفتن دارو درگير مي‌شوند دارند در اولويت واگذاري اين تجهيزات  هستند. اين تجهيزات به منظور بازدارندگي تا حضور ماموران و يا حمله سارقان به آنها و به منظور نگهداشت فرد واگذار مي‌شود.
شرايط عمومي واگذاري تجهيزات دفاع شخصي چيست؟
شرايط عمومي دريافت اين تجهيزات داشتن حداقل 18 سال سن، تهديدات جاني و مالي مشاغل در معرض تهديد، داشتن سلامت جسمي، روحي و رواني، توانايي به کارگيري از تجهيزات، عدم سوء پيشينه و عدم فساد اخلاقي است که با استعلام از پليس امنيت مشخص مي‌شود.همچنين شرايط خاص واگذاري اين تجهيزات اين است که افراد تمامي اشخاص حقيقي و حقوقي به غير از اعضاي لشگري و کشوري که داراي حراست هستند مي‌توانند با دريافت معرفي نامه از اتحاديه يا صنف خود براي درخواست اين تجهيزات اقدام کنند.
البته پس از طرح موضوع در کميسيون ويژه‌اي که در پليس پيشگيري وجود دارد پس از بررسي در اين کميسيون که متشکل از رده‌هاي پليس همچون پليس آگاهي و پيشگيري است در صورت تاييد تجهيزات دفاع شخصي در اختيار فرد قرار مي گيرد.خبرنگاران نيز با توجه به تهديداتي که وجود دارد مي توانند آنها را به پليس پيشگيري اعلام کنند تا موضوع در کميسيون ويژه بررسي شود و سپس از مرکز انتظام اين تجهيزات را دريافت کنند.
به جز نيروي انتظامي چه کساني مجوز واگذاري اين تجهيزات را دارند؟
تنها مرجع واگذاري تجهيزات دفاع شخصي مرکز انتظام پليس پيشگيري نيروي انتظامي است و در تمامي سه قوه و همه افراد بايد با کارت ويژه‌اي که از سوي اين مرکز صادر مي‌شود از اين تجهيزات استفاده کنند.از شهروندان مي‌خواهيم که از طريق شرکت‌هاي اينترنتي که تجهيزات دفاع شخصي را با قيمت ‌هاي هنگفت تري و به صورت غيرمجاز واگذار مي کند، خريداري نکنند چرا که برخي از اين شرکتها مدعي هستند که کارت‌هايي که صادر مي‌کنند برگه تردد در داخل طرح نيز هست که اين موضوع ترفندي براي کلاهبرداري است.
شهروندان بايد از خريد شوکر و افشانه غيراستاندارد که از طريق مبادي غيرقانوني واگذار مي‌شود خودداري کنند. اسپري‌هاي خارجي که بيشتر به صورت غيرمجاز فروخته مي شوند براي استفاده و حفاظت در برابر حيوانات وحشي است و چون داراي دوز بالاي شيميايي است احتمال نابينا کردن فرد و سوختگي پوست وجود دارد. ضمن اينکه شوکرهاي خارجي نيز با ولتاژ بالا و اکثرا تا 1800 کيلووات فروخته مي‌شود اين در حالي است که يک ثانيه برق 220 ولت مي‌تواند فرد را به کام مرگ ببرد.استفاده از تجهيزات دفاع شخصي قانوني که از طريق مبادي ذيربط واگذار مي‌شود بسيار به صرفه است چرا که اين تجهيزات داراي بيمه بوده و فرد در قبال حوادث بيمه مي‌شود.
نيروي انتظامي وارد کننده و فروشنده اين تجهيزات است؟
وظيفه نيروي انتظامي کنترل فروشندگان تجهيزات است و خود ما هيچ نقشي در فروش تجهيزات دفاع شخصي نداريم. هم اکنون 48 موسسه خدمات حفاظتي وجود دارند که نمايندگي فروش هستند که اين شرکتها پس از معرفي مرکز انتظام به وزارت دفاع رفته و با هزينه‌هاي خود تجهيزات را خريداري مي‌کنند. توزيع اين تجهيزات بر عهده نيروي انتظامي است و پس از صدور مجوز فرد به موسسات مجاز معرفي شده و بر اساس شماره ثبت شده افشانه در کارت تجهيزات را دريافت مي‌کند. براساس قانون صدور مجوز سلاح بر عهده ارتش است و صدورمجوز تجهيزات دفاع شخصي را نيروي انتظامي بر عهده دارد.
مجازات استفاده از تجهيزات غيرمجاز چيست؟
بنا به پيشنهاد وزير دفاع در تبصره 2 ماده قانون تشديد مجازات قاچاق سلاح و مهمات مصوب سال 1350 انواع افشانه‌‌هاي اشک آوري گازي مانند تهوع آور، ‌خواب آور و بيهوش کننده که موج اخلال در تنفس کوتاه و بلند مدت مي‌شود و انواع شوکرهاي الکتريکي که منجر به اخلال عصبي شوند جزو سلاح سرد و شکاري محسوب شده و شامل مجازات هاي اين قانون مي‌شوند.
هرگونه حمل و استفاده و نگهداري از اين گونه تجهيزات ممنوعيت غيرقانوني دارد و استفاده کننده غيرمجاز همانند مصاديق استفاده کننده از سلاح سرد محاکمه و مجازات مي شوند. استفاده کنندگان از گازهاي اشک آور علاوه بر جزاي نقدي به جزاي کيفري نيز محکوم مي‌شوند که اين مجازات شامل 2 تا 5 سال حبس براي نگهداري، فروش، حمل، استفاده يا هر نوع معامله ديگر با اين وسيله است.
نگهبانان زن چگونه فعاليت مي کنند؟
نگهبانان زن در بهشت مادر در پايتخت و در استانها نيز براي استخرهاي بانوان و مجالس عروسي بکار گرفته مي شوند. ضمن اينکه نگهبان زن در آرايشگاه‌هاي زنانه نيز حضور دارند که اين امر باعث کاهش سرقت شده است.
استفاده از شرکتهاي مراقبتي و حفاظتي چه دستاوردهايي دارد؟
مهمترين دستاوردهاي استفاده از اين شرکت‌ها کاهش وقوع جرم به ويژه کيف قاپي و جيب بري است، افزايش امنيت عمومي، جلب مشارکت مردم رهاسازي پرسنل نيروي انتظامي در يگان‌هاي خدماتي فاقد رده حفاظتي مثل بيمارستان‌ها و ساماندهي شبگردي محلات از مهمترين دستاوردهاي استفاده از شرکت هاي حفاظتي و مراقبتي است.
استفاده از نگهبانان غيرمجاز چه مشکلاتي را به وجود مي آورد؟
درخواست ما از شهروندان اين است که در صورت استفاده از افرادي براي نگهباني محل‌هاي مسکوني، تجاري و صنعتي به ويژه منازل افراد از اين نيروها که شرايط خاصي را سپري مي‌کنند استفاده شود. اين افراد بيمه مسئوليت و حوادث هستند و در صورتي که اتفاقي رخ دهد تمام مسئوليت بر عهده شرکت و فرد است در حالي که استفاده از نگهبان‌ها و سرايدارهاي غيرمجاز به ويژه افاغنه غيرمجاز مي تواند مشکلاتي را ايجاد کند که تمام مسئوليت بر عهده ساکنان و هيات مديره است.
استفاده از نگهبان‌هاي مجاز باعث مي‌شود معضلاتي مانند سرقت‌ها کاهش يابد و ساختمان  تحت کنترل فرد باشند. در صورتي که نگهبان هاي غيرمجاز گاهاً خود مرتکب سرقت مي‌شوند.
داشتن باديگارد شخصي در ايران امکان پذير است؟
داشتن باديگارد شخصي در کل کشور ممنوع و جرم است و شرکت‌هايي که اعلام مي کنند باديگارد در اختيار فرد قرار مي‌دهند غيرقانوني هستند. به هيچ عنوان فردي براي حفاظت شخصي در قالب باديگارد نداريم مگر فرد در رده افراد خاص کشوري باشد. شهروندان بايد مراقب تبليغات اينترنتي باشند و از اين افراد استفاده نکند.

سایت حقوقی مجلس

امیر رضا سوخته زاری وکیل ومشاور حقوقی